Podatek od spadku i darowizny
Niektórzy twierdzą (co by nie było: słusznie), że opodatkować da się wszystko. Historia zna już
przypadki podatku od posiadania brody, podatek od cienia, podatek od pokoju, podatek od związków
nieformalnych. Różne już rzeczy świat podatków widział. Na tle niektórych z tych podatków, fakt że w
niektórych sytuacjach, należałoby zapłacić podatek od środków pieniężnych, które syn otrzymuje od ojca,
nie wydaje się być ani trochę bulwersujący, czy w ogóle niezwykły. Podatek od spadków i darowizn jest
jednym z tych chyba najlepiej kojarzonych przez wszystkich, choć posiada on kilka ciekawych aspektów,
które niekoniecznie są już przez wszystkich znane. Z racji tego, że rok 2023 przyniósł nam zmiany w tym
podatku (a kolejne przed nami!) przyjrzyjmy mu się z bliska.
Kilka podstaw
Po pierwsze i chyba najważniejsze (choć niekoniecznie odkrywcze) podatkowi od spadków i
darowizn podlega otrzymywanie spadków i darowizn przez osoby fizyczne. I teraz uwaga – oczywiście
nie oznacza to, że w każdym przypadku ten podatek zapłacimy, nie mniej jednak to jest punkt wyjścia.
Wysokość podatku zależna jest od stopnia pokrewieństwa osoby obdarowywanej (spadkobiercy) z
darczyńcą (spadkodawcą). Mamy zasadniczo III grupy podatkowe, plus jedna dodatkowa, o której za
chwilę. No i tutaj musimy niestety pocytować: do grupy I zalicza się – małżonka, dzieci, rodziców,
pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów (toż to nie rodzina!). Do grupy II
zalicza się: zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków
rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych
– to już wyższa szkoła jazdy, natomiast chodzi o nieco dalszą rodzinę, ale nadal tę bliższą (jakby to
cokolwiek upraszczało…). No i grupa III: reszta świata. Nawet ta z rodziny, ale nie wymieniona w dwóch
poprzednich. Stawki zostały pięknie ujęte w tabeli, załączmy więc prosto z ustawy.
Po pierwsze tzw. kwota wolna od podatku. W zależności od określonego stopnia pokrewieństwa
podatku nie płacimy, jeśli nie przekroczy on określonej kwoty, nic nie robimy nie zgłaszamy itp.: po
prostu podatku nie ma. Aktualnie są to: 10 434 zł dla I grupy podatkowej, 7 878 zł dla II grupy
podatkowej, a dla reszty świata: 5 308 zł. A teraz szczegół nr 2: zasada kumulacji. Przy obliczaniu kwoty
wolnej bierzemy pod uwagę darowizny otrzymane od danej osoby z ostatnich 5 lat. Obiekt niemałych
kontrowersji, ale jednak – należy o tym pamiętać. Przykład: jeżeli otrzymaliśmy w ciągu 5 lat dwie
darowizny od brata o wysokości po 8 000 zł, to ta druga darowizna przekracza kwotę wolną (16 000 to
więcej niż 10 434, prawda?), tak więc od nadwyżki ponad nią (ponad 10 434 zł, jakby ktoś już zdążył
zapomnieć) zapłacimy podatek wedle skali podatkowej – a przynajmniej powinniśmy – i absolutnie nie,
to nie jest sugestia! Jeszcze do niedawna wielu podatników mówiąc wprost – nie przejmowała się zbytnio
tym podatkiem. Nie mniej jednak w dobie coraz większego wglądu Krajowej Administracji Skarbowej w
bankowość obywateli – sugerujemy zacząć się przejmować chociaż odrobinkę.
A co z tą dodatkową grupą?
No tak, grupa „0”. Tutaj najlepiej na przykładzie (będzie nieco weselej). Każdy Wioskowy
Specjalista od Podatków wie, że „jak ojciec daje synowi, jak matka córce – podatku nie ma”! No i
generalnie w tej formie to zdanie to niestety bzdura! Podatku co najwyżej MOŻE nie być. Zgodnie z
przepisami, jeśli spadek bądź darowiznę otrzyma osoba z najbliższej rodziny (I grupy z wyłączeniem
zięcia, synowej i teściów – którzy jak wiadomo i tak rodziną nie są) to niezależnie od wartości nabytych
praw majątkowych lub środków pieniężnych nie zapłacą podatku, ale WTEDY I TYLKO WTEDY, gdy w
ciągu 6 miesięcy od dnia nabycia zgłoszą ten fakt do odpowiedniego Urzędu Skarbowego. Jest to o tyle
istotne by o tym pamiętać, ponieważ niestety (odrobinę złośliwie postawiona) teza że „jak ojciec daje
synowi, jak matka córce – podatku nie ma” – naprawdę utarła się w społeczeństwie i wielu Polaków
ponosi ciężar opodatkowania w sytuacjach, gdy naprawdę nie jest to konieczne. Wystarczy zgłoszenie
nabycia spadku bądź darowizny. Pamiętajmy o tym!
| Wartość ponad | Wartość do | Podatek (I grupa podatkowa) |
| 11 128 | 3% | |
| 11 128 | 22 256 | 333 zł 90 gr i 5% od nadwyżki ponad 11 128 zł |
| 22 256 | 890 zł 30 gr i 7% od nadwyżki ponad 22 256 zł | |
| x | x | Podatek (II grupa podatkowa) |
| 11 128 | 7% | |
| 11 128 | 22 256 | 779 zł i 9% od nadwyżki ponad 11 128 zł |
| 22 256 | 1780 zł 60 gr i 12% od nadwyżki ponad 22 256 zł | |
| x | x | Podatek (III grupa podatkowa) |
| 11 128 | 12% | |
| 11 128 | 22 256 | 1335 zł 40 gr i 16% od nadwyżki ponad 11 128 zł |
| 22 256 | 3115 zł 90 gr i 20% od nadwyżki ponad 22 256 zł |
To be continue…
Powołane wyżej kwoty wolne są aktualne na początek roku 2023r. Na dzień dzisiejszy wszystko
wskazuje na to, że jeszcze w tym roku czeka nas kolejna zmiana w podatku od spadków i darowizn.
Zmiana zgodnie z którą, od dnia 1 lipca 2023r. kwoty wolne będą przedstawiać się następująco: I grupa:
36 120 zł od jednej osoby lub 108 360 zł od wielu osób; II grupa 27 090 zł od jednej osoby lub 81 270 zł
od wielu osób; III grupa: 18 060 zł od jednej osoby lub 54 180 zł od wielu osób – jeżeli nabywcą jest
osoba zaliczona do III grupy podatkowej. Uwaga, to będzie kolejna podwyżka kwot wolnych – super!
Zastanawiający jest jednak ten element dopisany do zapisów o kwotach wolnych… „od wielu osób”.
Ciekawe co ustawodawca ma na myśli? Zbiórki środków? Wesela, chrzciny, komunie? „Zrzutkę” na
rodzinną inwestycję jednego z rodzeństwa? Zapis ten może wzbudzać niepokój – delikatnie rzecz
ujmując. Na dzień dzisiejszy pozostaje nam jedynie czekać, co przyniesie przyszłość.
